informacje z internetu
WARSZKOWO-TEREN PRYWATNY
HISTORIA (pierwsza wzmianka 1301r.)
Historia Warszkowa
Warszkowo jest jedną z najstarszych miejscowości w ziemi sławieńskiej. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 28 marca 1301 roku. W dokumencie wystawionym przez księcia rugijskiego Sambora dla burgrabiego ze Sławna wymieniono wśród nadanych mu dóbr kilka miejscowości, w tym Postomino, Zielnowo oraz Warszkowo.
W 1330 roku Jasco von Schlawe z rodu Święców przekazał wieś miastu Sławno. Od tego czasu aż do reform Steina–Hardenberga na początku XIX wieku Warszkowo pozostawało tzw. wsią miejską, będąc własnością miasta Sławna.
Przez stulecia wieś rozwijała się jako typowa osada rolnicza. W 1939 roku liczyła blisko 1200 mieszkańców. Mimo tak znacznej liczby ludności nie posiadała własnego kościoła – mieszkańcy należeli do parafii w Sławnie.
Dawne nazwy miejscowości to: Warschow, Warschowe, Warskow, a później niemieckie Alt Warschow. Nazwa najprawdopodobniej wywodzi się od imienia Wars i oznacza „siedzibę Warsa”. Jest to charakterystyczny sposób tworzenia nazw miejscowości na Pomorzu i Kaszubach.
Ciekawostka genealogiczna
Przez kilka stuleci Warszkowo było własnością miasta Sławna. Z tego względu wiele dokumentów dotyczących mieszkańców znajduje się nie tylko w archiwach parafialnych i powiatowych, lecz również w archiwach miejskich Sławna. Dla osób badających dzieje swoich przodków jest to cenna wskazówka.
W XVIII–XX wieku typowe gospodarstwo w Warszkowie obejmowało od 15 do 40 hektarów ziemi. W jego skład wchodziły dom mieszkalny z cegły lub muru pruskiego, stodoła, obora oraz budynki gospodarcze. We wsi istniało kilkadziesiąt takich dużych gospodarstw.
Rok 1945 i nowy rozdział w historii
W marcu 1945 roku do Warszkowa wkroczyły oddziały Armii Czerwonej. Jeszcze w tym samym roku rozpoczęło się wysiedlanie niemieckiej ludności, a na jej miejsce zaczęli przybywać polscy osadnicy z różnych regionów kraju.
Najliczniejsze grupy nowych mieszkańców pochodziły z Wielkopolski, Polski centralnej, Małopolski oraz z dawnych Kresów Wschodnich, między innymi z Wołynia, okolic Lwowa i Wileńszczyzny.
Proces zasiedlania przebiegał etapami:
Pierwsza fala (wiosna–lato 1945) – do opuszczonych gospodarstw przybywały pojedyncze rodziny, najczęściej rolnicy i robotnicy rolni.
Druga fala (1946) – osiedlali się repatrianci z Kresów Wschodnich, tworzono administrację lokalną oraz organizowano życie społeczne.
Trzecia fala (1947) – przybywali osadnicy kierowani w ramach transportów państwowych. Następowała stabilizacja życia we wsi, uruchomiono szkołę i zagospodarowywano kolejne gospodarstwa.
Przed wybuchem II wojny światowej w Warszkowie znajdowało się 316 gospodarstw domowych. Po wojnie wiele z nich było opuszczonych lub zniszczonych, dlatego ich ponowne zasiedlanie i odbudowa trwały przez kilka następnych lat.
Obecnie Warszkowo ma charakter miejscowości podmiejskiej i w znacznej mierze utraciło swój dawny, typowo rolniczy charakter.
Najdawniejsze dzieje Warszkowa
Choć pierwsza pisemna wzmianka o Warszkowie pochodzi z 28 marca 1301 roku, sama wieś jest prawdopodobnie starsza. Historycy przypuszczają, że powstała już w XIII wieku, w okresie intensywnego rozwoju osadnictwa na Pomorzu.
Jej założenie nie było przypadkowe. Warszkowo powstało na żyznych ziemiach w pobliżu doliny rzeki Wieprzy oraz ważnych szlaków prowadzących do Sławna i dalej w kierunku Darłowa oraz Słupska. Mieszkańcy od początku utrzymywali się głównie z uprawy ziemi, hodowli bydła i owiec oraz z wykorzystania okolicznych lasów i łąk. Bliskość Wieprzy zapewniała dostęp do wody, umożliwiała pracę młynów i ułatwiała transport.
W średniowieczu ziemia sławieńska była terenem częstych zmian politycznych. Władali nią książęta pomorscy, książęta rugijscy oraz możny ród Święców. Mimo tych zmian Warszkowo rozwijało się spokojnie jako wieś rolnicza, dostarczająca żywność dla rozwijającego się Sławna. W 1330 roku Jaśko Święca przekazał wieś miastu Sławno, dzięki czemu przez niemal pięć stuleci pozostawała ona tzw. wsią miejską.
Już w 1333 roku zbudowano most na Wieprzy, łączący okolice Warszkowa ze Sławnem. Była to ważna inwestycja, która ułatwiła handel, transport płodów rolnych i rozwój całej okolicy.
Można przypuszczać, że przez pierwsze stulecia życia wsi niewiele się zmieniało. Drewniane chaty kryte strzechą, niewielkie pola uprawne, wspólne pastwiska oraz codzienna praca od świtu do zmierzchu wyznaczały rytm życia kolejnych pokoleń mieszkańców. To właśnie z takiego średniowiecznego Warszkowa wyrasta historia późniejszych rodzin, które przez wieki gospodarowały na tej ziemi.
Warszkowo jest starą wsią o średniowiecznej metryce. Pierwsza wzmianka o niej pojawia się w dokumencie z 28 marca 1301 r., wystawionym przez księcia rugijskiego Sambora dla burgrabiego „w Zlawena”, który otrzymał w lennie różne wsie w ziemi sławieńskiej, w tym Postomino, Zielnowo i Warszewo.
W 1330 r. Jasco von Schlawe z rodu Święców nadał wieś miastu Sławno. Od tego czasu aż do reform Steina-Hardenberga Warszkowo pozostawało wsią miejską.
W XX w. wieś przekształciła się z osady rolniczej w miejscowość o charakterze mieszkaniowym dla ludności nierolniczej pracującej w Sławnie.
Do 1945 r. do gminy wiejskiej Warszkowo należały:
Mokra (niem. Abdeckerei) – rakarnia lub zakład utylizacji,
Dom Strzelecki ze strzelnicą – wybudowany w latach 1928–1929 przez Gustawa Tilgnera i przekazany związkom strzeleckim; miejsce zawodów różnej rangi i świąt miejskich,
Wiatrak – przy drodze do Tychowa,
Strzemogóra (niem. Fuchsberg) – duże gospodarstwo położone ok. 2 km na południe od wsi,
Oleszno (niem. Grunhof) – gospodarstwo ok. 400 m na północ od wsi,
Podlaski (niem. Hasterkathen) – gospodarstwo o powierzchni 95 ha; od ok. 1525 r. do końca XVIII w. należało do rodziny Steinhorst. W latach 1820–1920 było popularnym miejscem wycieczkowym,
Uliszki (niem. Rotes Haus) – gospodarstwo znane z pszczelarstwa.
W okresie międzywojennym we wsi działała czterooddziałowa szkoła (ok. 240 uczniów), a od 1928 r. także przedszkole. Funkcjonowały również posterunek policji, cztery karczmy, sklep spożywczy, piekarnia, kilkanaście zakładów rzemieślniczych, kasa oszczędnościowa, hodowla pstrągów oraz ogrodnictwa.
Aktywnie działały różne stowarzyszenia: gimnastyczne (posiadające własną salę i organizujące zawody powiatowe), śpiewacze, weteranów oraz rowerzystów.
W 1939 r. Warszkowo liczyło prawie 1200 mieszkańców. Mimo tak dużej liczby ludności we wsi nie było kościoła – mieszkańcy należeli do parafii w Sławnie.
W marcu 1945 r. Warszkowo zajęły oddziały radzieckie. Wkrótce potem zaczęli napływać osadnicy z różnych terenów dawnej Polski. Obecnie miejscowość ma charakter typowej osady podmiejskiej i w dużej mierze utraciła swój pierwotny, rolniczy charakter.
Wieś współczesna
Współczesne Warszkowo rozwija się w kierunku układu wielodrożnicowego, na co niewątpliwie wpływa jego podmiejski charakter. W dalszym ciągu jednak dominującym elementem układu przestrzennego pozostaje pierwotna ulicówka.
W ostatnich latach w krajobrazie wsi pojawiła się dominanta wysokościowo-architektoniczna – kościół wznoszony na północno-zachodnim krańcu miejscowości.
Młyn „Kukułka”, znajdujący się obecnie w granicach administracyjnych Sławna, zachował zagrodę młyńską położoną na wschód od wsi. W granicach Sławna znajduje się również las z terenem dawnej strzelnicy. Zachowała się także dawna zagroda związana z tartakiem.
Obiekty użyteczności publicznej
Szkoła – nowy obiekt położony po drugiej stronie dawnego mieszkania dla nauczycieli.
Szkoła podstawowa – budynek zlokalizowany na północ od nowo budowanego kościoła.
Gospoda – obecnie budynek mieszkalny w południowej części wsi; murowany obiekt z 1909 r., po rewaloryzacji, wskazany do ochrony punktowej.
Strzelnica – obecnie w granicach administracyjnych Sławna; zachowały się betonowe kulopały, brak obiektów kubaturowych.
Warszkowo jest starą wsią o średniowiecznej metryce; pierwsza wzmianka pojawia się w dokumencie z 28.03.1301r. Księcia Sambora rugijskiego dla burgrabiego „w Zlawena”, który otrzymuje w lennie różne wsie w ziemi sławieńskiej w tym: Postomino, Zielnowo i Warszewo. W 1330r. Jasco von Schlawe z rodziny Święców nadał wieś miastu Sławno. Odtąd aż do czasu reform Steina-Hardenberga Warszkowo było wsią miejską.
W XX w. Wieś przekształciła się z rolniczej w osiedle mieszkaniowe dla ludności nierolniczej, pracującej w Sławnie.
Do 1945r. Do gminy wiejskiej Warszkowo należały:
- Mokra (niem. Abdeckerei)-rakarnia lub zakład utylizacji
- Dom Strzelecki ze strzelnicą- wybudowany w I. 1928/29 przez Gustawa Tilgnera i przekazany związkami; strzelnica. Miejsce zawodów różnej rangi i świąt miejskich.
- Wiatrak-przy drodze do Tychowa
- Strzemogóra (niem. Fuchsberg)-duże gospodarstwo 2 km na południe od wsi
- Oleszno (niem.Grunhof)- gospodarstwo ok. 400M na płn. Od wsi
- Podlaski (niem. Hasterkathen)-95 ha gospodarstwo od ok.1525r. Do k. XVIIIw. W posiadaniu rodziny Steinhorst. W I. 1820-1920 ulubione miejsce wycieczkowe.
- Uliszki (niem. Rotes Haus)-gospodarstwo i pszczelarstwo.
W okresie międzywojennym we wsi działała 4-oddziałowa szkoła (240 uczniów), od 1928r, także przedszkole, posterunek policji, 4 karczmy, sklep spożywczy, piekarnia, kilkanaście zakładów rzemielśniczych, kasa oszczędnościowa, hodowla pstrągów, ogrodnictwa, związki: gimnastyczny z własną salą, miejsce rozstrzygnięć zawodów powiatowych; śpiewaczy, weteranów, rowerzystów. W 1939r. Mieszkało tu prawie 1200 osób. W tak dużej wsi nie było kościoła, mieszkańcy należeli do parafii w Sławnie.
W marcu 1945r. Warszkowo zajmują oddziały rosyjskie. W następnym okresie przybywają osadnicy z różnych terenów dawnej Polski. Obecnie Warszkowo jest typową osadą podmiejską, która w większości utraciła swój pierwotny, rolniczy charakter.
WIEŚ WSPÓŁCZESNA
Warszkowo współcześnie oscyluje w kierunku układu wielodrożnicowego, na co niewątpliwie-ma wpływ podmiejski charakter miejscowości. W dalszym ciągu jednak dominującym komponentem układu pozostaje pierwotna ulicówka.
W ostatnich latach Warszkowo zyskało dominatę wysokościowo-archtektoniczną układu, jaki stanowi kościół wznoszony na płn.-zach.krańcu wsi.
Młyn „Kukułka” obecnie w granicach administracyjnych Sławna, zachowała się zagroda młyńska na wschód od wsi; las z terenem po dawnej strzelnicy w granicach Sławna. Zachowała się dawna zagroda związana z tartakiem.
…………………………….
- Obiekty użyteczności publicznej
Szkoła-nowy obiekt po drugiej stronie mieszkania dla nauczycieli.
Szkoła podstawowa-obiekt zlokalizowany na północ od nowo budowanego kościoła.
Gospoda-ob. Budynek mieszkalny w południowej części wsi; murowany obiekt wzniesiony w 1909r., po rewaloryzacji, wskazany do ochrony punktowej.
Strzelnica-obecnie w granicach administracyjnych Sławna; zachowane betonowe kulopały, brak obiektów kubaturowych.
Dane demograficzne pokazują duży rozwój w XIX w.:
Rok Liczba mieszkańców
1677 99 osób
1818 372
1895 1154
1939 1186To oznacza, że wieś była jedną z największych w okolicy Sławna.
5. Stary most przez Wieprzę
Już w 1333 r. powstał pierwszy stały most przez rzekę Wieprzę między Warszkowem a Sławnem.
To ważne, bo mosty w średniowieczu były rzadkie – wskazuje to na znaczenie drogi handlowej w tym miejscu.
6. Cmentarz i pomnik z I wojny światowej
Na północno-zachodnim skraju wsi istniał cmentarz ewangelicki o powierzchni około 1 ha.
Stał tam także pomnik poległych w I wojnie światowej, ozdobiony Krzyżem Żelaznym i reliefem hełmu. Po wojnie pomnik został zniszczony – zachował się tylko fundament.7. Po II wojnie światowej
7 marca 1945 – wejście Armii Czerwonej.
jesienią 1945 r. wysiedlenie ludności niemieckiej.
od lat 60. działała rolnicza spółdzielnia produkcyjna (do 1993 r.).
KILKA CIEKAWOSTEK
ODLEGŁOŚCI DO WIOSEK W POBLIŻU
Wieś Warszkowo ma 1 141 mieszkańców, z czego 50,8% stanowią kobiety, a 49,2% mężczyźni. W latach 1998-2011 liczba mieszkańców wzrosła o 5,9%. Współczynnik feminizacji we wsi wynosi 103 i jest porównywalny do współczynnika feminizacji dla województwa zachodniopomorskiego oraz nieznacznie mniejszy od współczynnika dla całej Polski. 66,0% mieszkańców wsi Warszkowo jest w wieku produkcyjnym, 22,9% w wieku przedprodukcyjnym, a 11,1% mieszkańców jest w wieku poprodukcyjnym. Na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada we we wsi Warszkowo 51,5 osób w wieku nieprodukcyjnym. Ten wskaźnik obciążenia demograficznego jest więc znacznie mniejszy od wkażnika dla województwa zachodniopomorskiego oraz znacznie mniejszy od wskażnika obciążenia demograficznego dla całej Polski. Według danych archiwalnych pochodzących z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań w 2002 roku we wsi Warszkowo było 338 gospodarstw domowych. Wśród nich dominowały gospodarstwa zamieszkałe przez pięc lub więcej osób – takich gospodarstw były 74 .
GMINA SŁAWNO KILKA DANYCH.
Gmina Sławno: ma 8 808 mieszkańców, z czego 49,7% stanowią kobiety, a 50,3% mężczyźni. W latach 2002-2021 liczba mieszkańców wzrosła o 1,0%. Średni wiek mieszkańców wynosi 38,7 lat i jest mniejszy od średniego wieku mieszkańców województwa zachodniopomorskiego oraz mniejszy od średniego wieku mieszkańców całej Polski. Mieszkańcy gminy Sławno zawarli w 2020 roku 29 małżeństw, co odpowiada 3,3 małżeństwom na 1000 mieszkańców. Jest to mniej od wartości dla województwa zachodniopomorskiego oraz znacznie mniej od wartości dla Polski. W tym samym okresie odnotowano 1,1 rozwodów przypadających na 1000 mieszkańców. 28,5% mieszkańców gminy Sławno jest stanu wolnego, 54,5% żyje w małżeństwie, 5,2% mieszkańców jest po rozwodzie, a 9,0% to wdowy/wdowcy. Gmina Sławno ma ujemny przyrost naturalny wynoszący -26. Odpowiada to przyrostowi naturalnemu -2,94 na 1000 mieszkańców gminy Sławno. W 2020 roku urodziło się 73 dzieci, w tym 50,7% dziewczynek i 49,3% chłopców. Średnia waga noworodków to 3 401 gramów. Współczynnik dynamiki demograficznej, czyli stosunek liczby urodzeń żywych do liczby zgonów wynosi 0,65 i jest porównywalny do średniej dla województwa oraz znacznie mniejszy od współczynnika dynamiki demograficznej dla całego kraju. W 2019 roku 42,5% zgonów w gminie Sławno spowodowanych było chorobami układu krążenia, przyczyną 26,7% zgonów w gminie Sławno były nowotwory, a 7,0% zgonów spowodowanych było chorobami układu oddechowego. Na 1000 ludności gminy Sławno przypada 11.2 zgonów. Jest to mniej od wartości średniej dla województwa zachodniopomorskiego oraz znacznie mniej od wartości średniej dla kraju. W 2020 roku zarejestrowano 80 zameldowań w ruchu wewnętrznym oraz 107 wymeldowań, w wyniku
czego saldo migracji wewnętrznych wynosi dla gminy Sławno -27. W tym
samym roku 4 osób zameldowało się z zagranicy oraz zarejestrowano 5 wymeldowań za granicę – daje to saldo migracji zagranicznych wynoszące -1. 63,0% mieszkańców gminy Sławno jest w wieku produkcyjnym, 19,8% w wieku przedprodukcyjnym, a 17,2% mieszkańców jest w wieku poprodukcyjnym.